Hành động của Tehran diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình với Mỹ vẫn bế tắc, trong khi cả hai quốc gia đều đang đẩy mạnh các lệnh phong tỏa đường biển lẫn nhau tại cửa ngõ dầu mỏ quan trọng nhất thế giới.
EO BIỂN HORMUZ – Lực lượng Iran vừa bắt giữ hai tàu thương mại tại eo biển Hormuz, đánh dấu lần đầu tiên Tehran trực tiếp kiểm soát các phương tiện vận tải kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2. Động thái này được coi là lời cảnh báo đanh thép gửi tới chính quyền Tổng thống Donald Trump về khả năng bóp nghẹt nền kinh tế toàn cầu của Iran.
Tuyên bố cứng rắn từ Iran
Ông Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran đồng thời là nhà đàm phán hàng đầu, tuyên bố vào tối thứ Tư (22/4) rằng việc mở lại eo biển Hormuz là “bất khả thi” chừng nào Mỹ và Israel còn tiếp tục các hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn “trắng trợn”.
Ông Ghalibaf mô tả cuộc phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran là hành động “bắt con tin đối với nền kinh tế thế giới” và khẳng định trên mạng xã hội X rằng: “Mỹ và Israel không đạt được mục tiêu qua xâm lược quân sự, và họ cũng sẽ không đạt được điều đó thông qua bắt nạt”.
Chi tiết vụ bắt giữ tàu
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) xác nhận lực lượng hải quân của họ đã chặn hai con tàu đang cố gắng rời eo biển Hormuz một cách “bí mật” và đưa chúng về bờ biển Iran. Hai tàu được xác định danh tính gồm:
- MSC Francesca: Tàu mang cờ Panama. Truyền thông Iran cáo buộc tàu này có liên kết với Israel.
- Epaminondas: Tàu mang cờ Liberia, do Hy Lạp vận hành.
Phía Hy Lạp đã xác nhận một tàu vận tải thuộc sở hữu của nước này bị tấn công. Các báo cáo an ninh hàng hải cho biết một chiếc pháo hạm của Iran đã tiếp cận và nổ súng vào cabin chỉ huy của một tàu khác, gây hư hại nặng nhưng không có thương vong về người.
Thế bế tắc “Phong tỏa kép”
Cuộc khủng hoảng hiện tại đã biến eo biển Hormuz – nơi 20% lượng dầu và khí hóa lỏng của thế giới đi qua – thành một bàn cờ của “ngoại giao pháo hạm”.
- Phía Mỹ: Tổng thống Trump tuyên bố “hài lòng” với lệnh phong tỏa các cảng Iran, nhằm triệt tiêu nguồn thu từ dầu mỏ của Tehran. Mỹ hy vọng sức ép kinh tế sẽ khiến giới lãnh đạo Iran phải nhượng bộ tại bàn đàm phán ở Islamabad (Pakistan).
- Phía Iran: Trả đũa bằng cách đóng cửa eo biển, gây ra một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu lan rộng. Tại Iran, ước tính có khoảng 2 triệu người đã mất việc làm do chiến tranh.
Tác động toàn cầu
Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) cảnh báo hiện có khoảng 2.000 tàu và 20.000 thuyền viên đang bị mắc kẹt trong vùng Vịnh do lệnh đóng cửa eo biển. Các quốc gia châu Á phụ thuộc vào dầu mỏ vùng Vịnh đang gánh chịu hậu quả nặng nề nhất với tình trạng thiếu hụt nhiên liệu và phân bón trầm trọng.
Dù Tổng thống Trump đã đơn phương gia hạn lệnh ngừng bắn để chờ đợi “đề xuất thống nhất” từ Tehran, nhưng việc nổ súng và bắt giữ tàu mới nhất cho thấy triển vọng về một thỏa thuận hòa bình vẫn còn rất xa vời.
Nguồn dịch: The Guardian (22/04/2026)